Low code 101

May 24, 2025

•

14 min read

Traditioneel gezien hebben organisaties twee alternatieven als ze een nieuwe applicatie nodig hebben. Ze kunnen het systeem zelf bouwen, met eigen ontwikkelaars (zgn. maatwerk), of ze kopen de applicatie van een externe leverancier (zgn. off-the-shelf software). Een applicatie zelf bouwen sluit nauw aan op de wensen van de organisatie, maar kost ook meer tijd en geld. Een applicatie van een leverancier sluit minder nauw aan op de wensen van de organisatie, maar kost minder tijd en geld.

Tegenwoordig is er een derde alternatief dat een middenweg biedt en steeds populairder wordt: low code applicaties. Low code applicaties sluiten nauw aan op de wensen van de organisatie, zijn snel te realiseren en kosten vaak minder dan maatwerk.

“The future of coding is no coding at all.” – Chris Wanstrath, the former CEO of code-sharing repository Github

In dit vertel ik wat low code is, waarom je er iets over moet weten, welk probleem het oplost en waar je als organisatie op moet letten.

Wat is low code?

Low code betekent letterlijk ‘minder code’ en is een evolutie in de aanpak voor het ontwikkelen van applicaties, met als doel om minder code te schrijven (minder ‘programmeren’) en in plaats daarvan applicaties ‘samen te stellen’. Dat doel wordt bereikt door abstractie (bouwblokken en modellen), automatisering en connectiviteit.

Abstractie

Abstractie – het tegenovergestelde van concretiseren – wordt toegepast door herbruikbare stukken code beschikbaar te stellen als kant-en-klare bouwblokken en door model-gedreven te werken.

Denk bij bouwblokken aan Lego; daar heb je niet alleen enkele steentjes, maar ook steentjes van 2, 3, 8 enzovoorts. In de wereld van software ontwikkeling komt dat overeen met herbruikbare user interface elementen (scherm layouts, invoervelden, knoppen..), herbruikbare logica (activiteit starten, reageren op een gebeurtenis, gegevens verwerken..) en herbruikbare connectoren naar andere applicaties (web- en cloud applicaties, databases..).

Om het gebruik van deze bouwblokken nog eenvoudiger te maken is low code model-gedreven. Dat wil zeggen dat het grootste deel van de applicatie wordt gemaakt met modellen die automatisch vertaalt worden naar code. Denk daarbij aan modellen van processen, beslissingen, logica en gegevens. Door te werken met modellen wordt het ontwerp van de applicatie visueel en worden bouwblokken met elkaar verbonden.

Automatisering

Bij traditionele applicatieontwikkeling wordt niet alleen veel code geschreven voor het ontwikkelen van de applicatie zelf, maar ook voor alle andere stappen van softwareontwikkeling, zoals testen, releasen, deployen, monitoren en onderhouden.

Ook hier is minder code het streven. Soms ook door middel van abstractie, maar ook door middel van automatisering. Zo bieden veel low code platforms one-click deployments en standaard mogelijkheden voor testen en monitoren (zie ook Wat is een low code platform?).

Connectiviteit

Applicaties staan zelden op zichzelf, maar maken deel uit van een landschap van verbonden applicaties. Low code past ook daar modellen en bouwblokken toe om connectiviteit te realiseren met minder code. Enerzijds door herbruikbare connectoren naar andere applicaties (web- en cloud applicaties, databases..). Anderzijds door ook connectiviteit te visualiseren met modellen.

Waarom low code? En waarom nu?

Low code verlaagt de druk IT

De druk op IT is in de afgelopen jaren enorm toegenomen. Slechts een hand vol organisaties hebben de financiële middelen en mensen om op de traditionele manier van software ontwikkeling mee te kunnen in het tempo van de markt.

De druk op IT komt voort uit drie trends:

Software ontwikkeling is enorm versneld. Het oude waterval waarbij we jaren of maanden werken aan nieuwe software heeft plaats gemaakt voor agile werken, waarmee we in weken of dagen nieuwe software opleveren.
De kosten voor software ontwikkeling zijn enorm gedaald. Mede dankzij cloud-innovatie is software te deployen in minuten en schaalbaar op verzoek.
Steeds vaker wordt software in-huis ontwikkeld. Verwacht wordt dat in 3-5 jaar tijd meer dan 65% van software ontwikkeling in-huis wordt gedaan.

Low code zorgt voor een enorme reductie in de complexiteit van software ontwikkeling en stelt organisaties in staat om zelf productiever en sneller software te ontwikkelen. Met low code kunnen applicaties tot wel 100x sneller gerealiseerd worden t.o.v. traditionele software ontwikkeling. Ontwikkelaars hebben met low code simpelweg meer tijd voor het ontwikkelen van de applicatie en zijn minder tijd kwijt aan repeterend werk.

Low code draagt bij aan innovatie

Het tempo in de markt dat de druk op IT veroorzaakt is ontstaan doordat software tegenwoordig het hart vormt van de producten en diensten van organisaties. Dit zorgt voor een fundamenteel andere klantervaring (denk aan Amazon) en ‘disrupt’ traditionele industrie (denk aan Tesla).

De sleutel tot het voorblijven van concurrentie is kort-cyclische innovatie, in de gehele organisatie, veelal buiten de IT afdeling. Veel organisaties zien hier een belangrijke rol voor low code, omdat ‘de business’ door het gebruik van modellen ineens beter de taal van IT begrijpt. Er ontstaat zelfs een categorie medewerkers die potentieel zelf applicaties kunnen ontwikkelen met low code, zogenaamde ‘citizen developers’. Het gevolg is dat de hele organisatie meer betrokken raakt bij innovatie en het genereren van nieuwe ideeën.

De low code markt is booming

Geschat wordt dat in 2021 meer dan 75% van alle (enterprise) applicaties met low code ontwikkeld zijn. De low code markt wordt geschat op 45 miljard in 2025 (t.o.v. 13 miljard in 2021). Ook big tech is in de markt gestapt. Zo verwacht Microsoft dat van de 500 miljoen apps die gebouwd worden in de komende vijf jaar, er 450 miljoen gebouwd worden met low code.

Omzet low code technologie (in miljoenen US Dollars)

	2019	2020	2021
Low Code Application Platforms (LCAP)	3.473,5	4.448,2	5.751,6
Intelligent Business Process Management Suites	2.509,7	2.694,9	2.891,6
Multiexperience Development Platforms (MDXP)	1.583,5	1.931,0	2.326,9
Robotic Process Automation (RPA)	1.184,5	1.686,0	2.187,4
Citizen Automation and Development Platform (CADP)	341,8	438,7	579,5
Overige Low Code Development (LCD) technologie	59,6	73,4	87,3
Totaal	9.152,6	11.272,2	13.824,2

Wat is een low code platform?

Zoals je hierboven in de marktanalyse kan zien is low code iets dat terug komt in allerlei verschillende platforms. Ieder platform dat voorziet in tools om met minimale code, snel, visueel en met modellen applicaties te ontwikkelen kunnen we beschouwen als een low code platform.

No code, low code en high code

Eén manier waarop we onderscheid maken in low code platforms is de mate waarin er code geschreven wordt. Van no code, tot low code, tot high code. Netvlies.nl geeft daarvan een mooie omschrijving:

Met een no code platform kunnen snel, relatief voordelig en zonder dat er veel kennis voor nodig is (simpele) applicaties worden ontwikkeld. No code platformen zoals BettyBlocks zijn daarom populair onder zogeheten ‘citizen developers’: mensen zonder specifieke programmeerkennis die je eerder tegenkomt op een business-afdeling dan op een IT-afdeling. No code platformen zijn ideaal voor het ontwikkelen van niet al te complexe applicaties voor intern gebruik. Ga je een stap verder, dan kom je uit bij low code platformen. Hiervoor heb je al wel de nodige kennis nodig. Low code is dan ook vooral geschikt voor zeer handige citizen developers en (uiteraard) voor échte developers. Voor onervaren gebruikers is low code al snel te complex. Low code platformen zoals Mendix en OutSystems (om er maar een paar uit het brede aanbod te noemen) bieden veel meer mogelijkheden dan no code systemen. High code platformen (zoals het populaire Symfony) zijn bij uitstek geschikt voor het ontwikkelen van maatwerkapplicaties. Wél vergen ze zoveel vakkennis dat je er echte developers voor nodig hebt.

Onderdelen van een low code platform

Een typisch low code platform bestaat in ieder geval uit:

Een omgeving voor het visueel en modelgedreven ontwerpen van de applicatie (UI, procesmodellen, data modellen..), met waar nodig de mogelijkheid om handmatig code toe te voegen.
Connectoren naar andere applicaties, platforms en services.
Tools voor het bouwen, debuggen, deployen en onderhouden van de applicatie in test, acceptatie en productieomgevingen (applicatie lifecycle management).

De meeste low code platforms zijn gebaseerd op moderne architectuur, met ondersteuning voor deployment naar de cloud (zoals Microsoft Azure en AWS) en container platforms (zoals Kubernetes en Docker).

Leveranciers van low code platforms

Een aantal marktleiders op het gebied van low code zijn Mendix, Outsystems, Microsoft Power Apps en ServiceNow, maar ook andere soorten platforms zoals robotic process automation (UiPath), casemanagement (Pega, Appian) en AI/ML (Google, Microsoft) zijn steeds vaker low code. Robotic process automation (RPA), bijvoorbeeld, is één van de snelst groeiende low code categorieën. Andere low code platforms zijn bijvoorbeeld gericht op workflow en case management, integratie, chatbots en (mobiele) app ontwikkeling.

Uitdagingen van low code

Citizen developers of pro developers?

Low code is een toegankelijkere manier van software ontwikkeling en roept daarom ook de vraag op of het alleen geschikt is voor ervaren ontwikkelaars of ook voor een grotere groep medewerkers met technische affiniteit – zogenaamde ‘citizen developers’. Dat is relevant omdat het verlagen van de drempel en het versnellen van softwareontwikkeling een belangrijk thema is voor veel organisaties – helemaal nu we meer op afstand werken, het gebrek aan software ontwikkelaars en de toenemende vraag voor IT afdelingen.

Het antwoord op deze vraag is niet eenvoudig en eenduidig en is een van de meest onderschatte aspecten van low code.

Er zijn low code platforms die geschikt zijn voor niet-technische medewerkers. In de meeste gevallen zijn dat tools die medewerkers in staat stellen om snelle stappen te nemen, of stukjes van hun werk te automatiseren. Vaak maakt de medewerker dan geen nieuwe applicatie, maar voegt automatisering toe aan reeds gebruikte applicaties.

Zodra low code gebruikt wordt voor het ontwikkelen van nieuwe applicaties is er kennis vereist van applicatieontwikkeling. Hoe goedkoop, snel en eenvoudig het ook is om een applicatie te ontwikkelen, het blijft in veel gevallen van belang om de applicatie schaalbaar, veilig en onderhoudbaar te maken. Betrokkenheid van de IT afdeling is daarom bijna altijd wenselijk. In de praktijk hangt de betrokkenheid van IT het vooral af van het doel en het gebruik van de applicatie en hoe kritisch en complex de applicatie is.

Bovendien hebben low code platforms ook een eigen leercurve en is in veel gevallen nog steeds enige mate van programmeer kennis en wordt het daarom veelal gebruikt door professionele developers of hybride business-IT medewerkers.

Welke applicaties maak je met low code?

Niet alle applicaties zijn geschikt om te maken met een low code platform. Door de abstractie van low code zijn met name applicaties geschikt die niet te ver afwijken van de norm. Applicaties die aan stricte eisen moeten voldoen voor schaalbaarheid, performance en compliance of complexe functionaliteit en integraties vereisen zijn niet altijd even geschikt om te realiseren low code.

Ook is het niet altijd mogelijk om de onderliggende technologie te wijzigen. Niet alle low code platforms ondersteunen de nieuwste technologie zoals serverless computing, microservices en containerization.

Wat er verwacht mag worden van low code applicaties moet daarom helder zijn. Maatwerk is beperkt en daarom moet low code niet gezien worden als een vervanger voor traditionele softwareontwikkeling, maar als een manier om de tijd van ontwikkelaars zo effectief mogelijk in te zetten. Bijvoorbeeld door die capaciteit exclusief in te zetten op de meest kritische applicaties en niet op de eenvoudige applicaties waarvoor weinig maatwerk vereist is.

Hoe kies je het juiste low code platform?

Zoals bij de keuze voor alle software is de keuze voor een low code platform niet eenvoudig en is het aanbod groot (zie bijvoorbeeld het Gartner Magic Quadrant of het Forrester Wave rapport).

De eerste vraag die een organisatie moet beantwoorden is waarvoor en voor wie het low code platform wordt ingezet. Een low code platform moet ingezet worden voor de juiste redenen en, zeker in complexere omgevingen, niet om alle softwareontwikkeling te vervangen.

Sommige platforms zijn completer dan anderen. Soms is een platform gemaakt voor diverse toepassinge en biedt het veel connectoren om te integreren met andere systemen. Andere platforms zijn gespecialiseerd in bepaalde marktsegmenten (retail, groothandel, finance..), organisatiefuncties (HR, IT, sales..) of bepaalde soorten werk (van adminstratieve taken tot langlopende zaken). In sommige gevallen is één platform dus niet voldoende.

Ook de vraag of je als organisaties met citizen developers wil werken speelt hier wederom mee. Vergeet daarbij ook niet het licentiemodel van low code platforms, bij sommige low code platforms is die namelijk gebaseerd op het aantal gebruikers.

Daarnaast is het van belang om vendor lock-in te voorkomen. Zeker als je als organisatie besluit om het grootste deel van je applicaties met low code te realiseren. Bij sommige low code platforms is het bijvoorbeeld niet mogelijk om de onderliggende technologie te wijzigen of een applicatie uit te breiden (of te onderhouden) zonder gebruik te maken van het platform.

Tot slot zijn veel low code platforms nog relatief nieuw. Er zijn miljoenen developers voor traditionele programmeertalen (zoals Java, C# en .Net) en veel informatie is beschikbaar online, communities, in boeken en via outsourcing. Voor low code platforms is dat niet zonder meer het geval.

Hoe richt je de organisatie in voor low code?

Dat de impact van low code op een organisatie groot kan zijn mag inmiddels duidelijk zijn. Aandacht voor de organisatieinrichting is dan ook van grote invloed op het succes dat een organisatie heeft met low code.

Een van de risico’s van low code is ‘shadow IT’ – alle IT die ontwikkelt is buiten de centrale IT infrastructuur met beperkte of geen governance vanuit IT. Citizen developers hebben niet altijd de ervaring om applicaties te maken die onder alle omstandigheden goed werken, aan best practices voldoen en goed onderhoudbaar zijn. Low code vereist daarom de nodige governance en control voor documentatie, security, betrouwbaarheid, testen, deployment en change management. Een goed operating model voor low code is daarom essentieel en kan naast governance ook voor de juiste samenwerking en verhouding tussen citizen developers en ervaren ontwikkelaars zorgen.

Ook de bekendheid van afdelingsmanagers en bestuurders (CxO) met low code en best practices voor het opschalen ervan in de organisatie is bealangrijk. Zij staan voor belangrijke keuzes voor de organisatieinrichting. Kies je als organisatie voor een centraal of decentraal model, met of zonder center of excellence? Daarbij kan met het opschalen van low code het nodig zijn om het operating model uit te breiden met aanvullende infrastructuur of data analytics.

Wat komt er na low code?

Low code is continu in ontwikkeling en geen eindstation.

Eén van de ontwikkelingen is het doortrekken van low code in alle fronten van software ontwikkeling en gerelateerde disciplines, waaronder data operations (analytics, integratie, opslag) en gerelateerde applicatie beheer functies.

Een andere ontwikkeling is de toevoeging van kunstmatige intelligentie (AI) aan low code. Zo kunnen er intelligente suggesties gedaan worden voor het combineren van bouwblokken of hele nieuwe bouwblokken gegenereerd worden. Een andere toepassing van AI is het omzetten van natuurlijke taal in programmeer taal (zie bijvoorbeeld Microsoft Power Apps Ideas).

Nog een andere ontwikkeling is het idee van de ‘composable enterprise’ – een organisatie die kan innoveren en zich continu kan aanpassen door het assembleren en combineren van bouwblokken gericht op organisatiefuncties. In low code termen wordt dit ook wel ‘prescriptive low code’ genoemd.

Deze bouwblokken zijn op zichzelf staande modules, die voldoen aan gestandaardiseerde architectuur vereisten, die organisaties vervolgens naar believe kunnen combineren om applicaties te maken. Bijvoorbeeld bouwblokken voor content management, grootboek, dashboards, facturen en urenstaten. In feite een nog verdere abstractie van low code, waardoor de snelheid van ontwikkelen nog hoger wordt.

Het resultaat daarvan is een middenweg tussen software-as-a-service en maatwerk met low code platforms. Prescriptive low code probeert zo de tekortkomingen van low code platforms op te lossen (architectuur, datamodellen, testen en repetitive ontwikkeling).

Meer weten?

Wil je meer weten over low code? Vul dan het contactformulier in om kennis te maken, ik vertel je er graag meer over.

Disberg Consultancy